– 16. oktobar 2025. godine – HELP Program Savjeta Evrope (Evropski program za obrazovanje pravnika u oblasti ljudskih prava), u saradnji sa institucijama za obuku u pravosuđu, tj. Centrom za obuku u sudstvu i državnom tužilaštvu, Pravosudnom akademijom Kosova*, Akademijom za sudije i državne tužioce „Pavel Šatev” Sjeverne Makedonije, Centrom za edukaciju sudija i tužilaca Federacije Bosne i Hercegovine i Centrom za edukaciju sudija i tužilaca Republike Srpske, a u sklopu projekta pod nazivom „HELP na Zapadnom Balkanu”, koji implementira Savjet Evrope, a finansira Fond za ljudska prava Savjeta Evrope, organizovao je u onlajn formatu regionalnu prezentaciju novog HELP onlajn kursa na temu „Međusobno djelovanje Evropske konvencije o ljudskim pravima i Povelje EU o osnovnim pravima”. Svaka od pomenutih institucija za obuku u pravosuđu izabrala je svoje nacionalne tutore koji će kasnije voditi kurseve na nacionalnom nivou, s tim što će, tokom trajanja regionalnog onlajna kursa, učesnici iz Bosne i Hercegovine, Republike Srpske, Crne Gore, Sjeverne Makedonije i Kosova* imati priliku da razmjenjuju praksu i mišljenja o pomenutim temama. Na početku sastanka, prisutne je pozdravila šefica HELP jedinice Odjeljenja za obuke u oblasti pravde i ljudskih prava Generalnog direktorata za ljudska prava i vladavinu prava (DGI) Savjeta Evrope, gđa Ana Maria Telbis, nakon čega se prisutnima obratila gđa Sanja Jovičić, pravna ekspertkinja iz Agencije Evropske unije za temeljna prava (FRA). Gđa Jasminka Peruničić Allen, koordinatorka projekta HELP na Zapadnom Balkanu, Generalnog direktorata za ljudska prava i vladavinu prava (DGI) Savjeta Evrope predstavila je metodologiju učenja na daljinu, kao i opis i ciljeve kursa, i način na koji će polaznici prolaziti kroz module. Takođe je informisala učesnike o strukturi kursa i dinamici njegove primjene tokom dvomjesečnog perioda. Prisutnima se obratio i tutor koji će voditi kurs g. Rafael Bustos Gisbert, profesor ustavnog prava i član Venecijanske komisije i član Radne grupe koja je učestvovala u izradi kursa. Ovaj HELP kurs predstavlja jednu od rijetkih i veoma vrijednih inicijativa preduzetih do sada s ciljem da se, u onlajn formatu, sveobuhvatno objasni odnos između ova dva ključna evropska izvora zaštite osnovnih prava. Kurs je izuzetno koristan alat osmišljen da pomogne pravnim praktičarima da razumiju ovu dvostrukost, koja, iako generalno obezbjeđuje značajan stepen usklađenosti između Strazbura i Luksemburga – na primjer u oblasti procesnih prava ili nezavisnosti sudstva – ipak stvara i određene razlike koje ne treba zanemariti, imajući u vidu njihov uticaj na nivo zaštite prava u pojedinim važnim oblastima. Ključ za veću usklađenost leži u cjelovitom pristupu. Takav pristup bi trebalo da omogući evropskim zakonodavcima i sudovima da, ostajući u okviru svojih nadležnosti, ipak sagledaju širu sliku i doprinesu većoj kompatibilnosti između koegzistirajućih izvora zaštite osnovnih prava. Time se olakšava složen zadatak domaćih sudija koji u svom radu istovremeno primjenjuju oba sistema. U tom smislu, kontinuirani sudski dijalog između dva evropska suda predstavlja značajan doprinos ostvarenju ovog cilja. Pravni praktičari u EU koji se bave zaštitom ljudskih prava treba da razumiju evropski kontekst u pogledu standarda i primjenjivosti dva glavna sistema koja su na snazi – sistema Savjeta Evrope, sa Evropskom konvencijom o ljudskim pravima i Evropskom socijalnom poveljom, te sistema Evropske unije, sa Poveljom EU o osnovnim pravima i relevantnim pravom EU. Ova dva evropska sistema i njihovi mehanizmi značajno su se razvili u pravcu međusobnog približavanja i povezivanja, a dva evropska suda – Evropski sud za ljudska prava (ESLJP) i Sud pravde Evropske unije (SPEU) – aktivno su uključeni u sudski dijalog i međusobno crpe inspiraciju iz svoje prakse. Štaviše, buduće pristupanje Evropske unije Evropskoj konvenciji o ljudskim pravima (koje je trenutno u fazi pregovora) predstavljaće važan rezultat višegodišnjih napora usmjerenih ka stvaranju sveobuhvatnog i djelotvornog sistema zaštite ljudskih prava u Evropi. Kurs se sastoji od četiri modula – uvodnog modula, uvoda u zaštitu ljudskih prava u Evropi; zaštita ljudskih prava u okviru Savjeta Evrope i Evropske unije; Međusobno djelovanje; Praktične implikacije. Kurs će biti realizovan na engleskom jeziku, a koncipiran i kao trening trenera (ToT), što znači da će, nakon njegovog završetka, sudije koje pohađaju ovaj kurs imati ulogu tutora u ovoj temi na nacionalnom jeziku. Ovaj kurs će pohađati pet (5) sudija iz Crne Gore: predsjednica Apelacionog suda Crne Gore, sudija Upravnog suda Crne Gore, sudija Višeg suda u Podgorici i dvoje (2) sudija Osnovnog suda u Podgorici.
*Ova oznaka ne prejudicira status, i u skladu je sa Rezolucijom Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija 1244 i mišljenjem Međunarodnog suda pravde o Deklaraciji o nezavisnosti Kosova.
