– 20. oktobar – 20. decembar 2025. godine – HELP Program Savjeta Evrope (Evropski program za obrazovanje pravnika u oblasti ljudskih prava), u saradnji sa institucijama za obuku u pravosuđu, tj. Centrom za obuku u sudstvu i državnom tužilaštvu, Pravosudnom akademijom Kosova*, Akademijom za sudije i državne tužioce „Pavel Šatev” Sjeverne Makedonije, Centrom za edukaciju sudija i tužilaca Federacije Bosne i Hercegovine i Centrom za edukaciju sudija i tužilaca Republike Srpske, a u sklopu projekta pod nazivom „HELP na Zapadnom Balkanu”, koji implementira Savjet Evrope, a finansira Fond za ljudska prava Savjeta Evrope, uspješno je realizovan regionalni HELP onlajn kurs na temu „Međusobno djelovanje Evropske konvencije o ljudskim pravima i Povelje EU o osnovnim pravima”, u efektivnom trajanju od 16 sati.Ovaj HELP kurs imao je regionalni karakter i bio je namijenjen grupi sudija i tužilaca iz pravosudnih akademija Zapadnog Balkana. Kurs se odvijao na engleskom jeziku, ali su sudije i tužioci imali mogućnost da koriste materijale na jezicima zemalja Zapadnog Balkana. Pored pravnih praktičara iz Crne Gore, kurs je bio dostupan i polaznicima iz drugih zemalja regiona.Svaka od pomenutih institucija za obuku u pravosuđu izabrala je svoje nacionalne tutore koji će kasnije voditi kurseve na nacionalnom nivou, s tim što su, tokom trajanja regionalnog onlajna kursa, učesnici iz Bosne i Hercegovine, Republike Srpske, Crne Gore, Sjeverne Makedonije i Kosova* imali priliku da razmjenjuju praksu i mišljenja o pomenutim temama.Tutor na kursu bio je g. Rafael Bustos Gisbert, profesor ustavnog prava, koji je ujedno član Venecijanske komisije i član Radne grupe koja je učestvovala u izradi kursa. Ovaj HELP kurs predstavlja jednu od rijetkih i veoma vrijednih inicijativa preduzetih sa ciljem da se, u onlajn formatu, sveobuhvatno objasni odnos između ova dva ključna evropska izvora zaštite osnovnih prava. Kurs predstavlja izuzetno koristan alat osmišljen da pomogne pravnim praktičarima da razumiju ovu dvostrukost, koja, iako generalno obezbjeđuje značajan stepen usklađenosti između Strazbura i Luksemburga – na primjer u oblasti procesnih prava ili nezavisnosti sudstva – ipak stvara i određene razlike koje ne treba zanemariti, imajući u vidu njihov uticaj na nivo zaštite prava u pojedinim važnim oblastima. Ključ za veću usklađenost leži u cjelovitom pristupu. Takav pristup bi trebalo da omogući evropskim zakonodavcima i sudovima da, ostajući u okviru svojih nadležnosti, ipak sagledaju širu sliku i doprinesu većoj kompatibilnosti između koegzistirajućih izvora zaštite osnovnih prava. Time se olakšava složen zadatak domaćih sudija koji u svom radu istovremeno primjenjuju oba sistema. U tom smislu, kontinuirani sudski dijalog između dva evropska suda predstavlja značajan doprinos ostvarenju ovog cilja. Pravni praktičari u EU koji se bave zaštitom ljudskih prava treba da razumiju evropski kontekst u pogledu standarda i primjenjivosti dva glavna sistema koja su na snazi – sistema Savjeta Evrope, sa Evropskom konvencijom o ljudskim pravima i Evropskom socijalnom poveljom, te sistema Evropske unije, sa Poveljom EU o osnovnim pravima i relevantnim pravom EU. Ova dva evropska sistema i njihovi mehanizmi značajno su se razvili u pravcu međusobnog približavanja i povezivanja, a dva evropska suda – Evropski sud za ljudska prava (ESLJP) i Sud pravde Evropske unije (SPEU) – aktivno su uključeni u sudski dijalog i međusobno crpe inspiraciju iz svoje prakse. Štaviše, buduće pristupanje Evropske unije Evropskoj konvenciji o ljudskim pravima (koje je trenutno u fazi pregovora) predstavljaće važan rezultat višegodišnjih napora usmjerenih ka stvaranju sveobuhvatnog i djelotvornog sistema zaštite ljudskih prava u Evropi. Kurs se sastojao od četiri modula – uvodnog modula – uvoda u zaštitu ljudskih prava u Evropi; modula na temu zaštite ljudskih prava u okviru Savjeta Evrope i Evropske unije; modula na temu međusobnog djelovanja i modula na temu praktične implikacije. Kurs je koncipiran i kao trening trenera (ToT), što znači sa idejom da, nakon završetka kursa, sudije koje su pohađale ovaj kurs dobiju ulogu tutora u ovoj temi na nacionalnom jeziku. Pomenuti kurs uspješno su završile sudija Upravnog suda Crne Gore i sudija Višeg suda u Podgorici.
_____________________________________________________________________________
*Ova oznaka ne prejudicira status, i u skladu je sa Rezolucijom Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija 1244 i mišljenjem Međunarodnog suda pravde o Deklaraciji o nezavisnosti Kosova.
